Ceyhun
irmaginin Aral gölüne döküldügü yerin güney kesimleri Harezm (Harzem) adiyla
anilir. Öteden beri burada hüküm sürenlere Harzemsah (Harezmsah) denilmistir
.Harzemsahlar sülâlesinin atasi Anus-Tegin isminde, Begdili Türk zümresine
mensup bir kisidir. Anus- tegin Selçuklu Sultani Meliksah'in saray hizmetinde
bulunuyordu. Oglu Kudbeddin Muhammed, Selçuklulara bagli kalarak, Harzemsah
unvani ile bu bölgenin valiligini üstlenmistir (1097-1128). Daha sonra basa
geçen Atsiz ve Il-Arslan devirlerinde hem Irak Selçuklulari hem de Kara-Hitaylarla
mücadele edildi. Nitekim Il-Arslan, Sultan Sencer'in ölümü üzerine bagimsizligini
ilân etti (1157).
Harzemsahlarin en büyük hükümdari Alaaddin Tekis'tir (1172 -1200). Tekis,
önce Kara-Hitaylar'i, ardindan son Selçuklu Hükümdari II. Tugrul'u yendi.
Harzemsahlar kisa sürede sinirlarini Dogu Anadolu'dan Maverâünnehir'e kadar
genislettiler. Âdeta Selçuklu devletinin vârisi oldular. Karahanli ve Kara-hitay
devletlerine son verdiler. Ancak bu parlak dönem uzun sürmedi. 1220'de bütün
ülke Cengiz Mogollari'nin istilâsina ugradi. Celâleddin Harzemsah devleti
yeniden toparlamak için ugrastiysa da basarili olamadi. Ölümü üzerine Harzemsahlar
Devleti tamamen ortadan kalkti (1231).
|
